---

Spis treści

     1 Określenie żądanych cech języka
          1.1 Krok 1: Cel
          1.2 Krok 2: Przeznaczenie
          1.3 Krok 3: Platforma
          1.4 Krok 4: Środowisko programistyczne
     2 Wybór na podstawie przedsięwzięcia
          2.1 Krok 1: Wyznaczone zadanie
          2.2 Krok 2: Programowanie wspólnie z inną osobą
          2.3 Krok 3: Metodyka tworzenia oprogramowania
     3 Propozycja dla początkujących
          3.1 Krok 1: Zrozumienie idei programowania
          3.2 Krok 2: Zrozumienie działania systemu
          3.3 Krok 3: Specjalizacja zadań
          3.4 Krok 4: Poznanie teorii i doskonalenie
     4 Cechy popularnych języków programowania
          4.1 Języki ogólnego przeznaczenia
               4.1.1 Assembler
                    4.1.1.1 Kompilatory i środowiska
                    4.1.1.2 Metodologie
                    4.1.1.3 Wsparcie programowania multimediów
                    4.1.1.4 Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych
                    4.1.1.5 Komentarze
               4.1.2 Pascal, ObjectPascal
                    4.1.2.1 Kompilatory i środowiska
                    4.1.2.2 Metodologie:
                    4.1.2.3 Wsparcie programowania multimediów
                    4.1.2.4 Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych
                    4.1.2.5 Komentarze
               4.1.3 Delphi, Delphi .NET
                    4.1.3.1 Kompilatory i środowiska
                    4.1.3.2 Metodologie
                    4.1.3.3 Wsparcie programowania multimediów
                    4.1.3.4 Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych
                    4.1.3.5 Komentarze
               4.1.4 C/C++
                    4.1.4.1 Kompilatory i środowiska
                    4.1.4.2 Metodologie
                    4.1.4.3 Zastosowania
                    4.1.4.4 Komentarze
               4.1.5 C#
                    4.1.5.1 Kompilatory i środowiska
                    4.1.5.2 Wsparcie programowania multimediów
                    4.1.5.3 Komentarze
               4.1.6 Java
                    4.1.6.1 Kompilatory i środowiska
                    4.1.6.2 Metodologie
                    4.1.6.3 Wsparcie programowania multimediów
                    4.1.6.4 Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych
                    4.1.6.5 Wsparcie dla aplikacji sieciowych
                    4.1.6.6 Komentarze
               4.1.7 Python
                    4.1.7.1 Kompilatory/interpretery
                    4.1.7.2 Metodologie
                    4.1.7.3 Najczęstsze zastosowania
                    4.1.7.4 Komentarze
          4.2 Języki do obsługi stron internetowych - po stronie serwera
               4.2.1 PHP: Hypertext Preprocessor
                    4.2.1.1 Środowiska
                    4.2.1.2 Metodologie
                    4.2.1.3 Wsparcie programowania technologii
                    4.2.1.4 Programowanie urządzeń peryferyjnych
                    4.2.1.5 Komentarze
          4.3 Języki opisu oraz przetwarzania tekstu i danych
               4.3.1 Regex (wyrażenia regularne)
                    4.3.1.1 Kompilatory/interpretery
                    4.3.1.2 Metodologie
                    4.3.1.3 Komentarze
               4.3.2 XSL (XHTML, XSLT, XSL, XPath, XQuery, XSQL)
                    4.3.2.1 Kompilatory/interpretery
                    4.3.2.2 Metodologie
                    4.3.2.3 Komentarze:

---

Porada ta znalazła się tutaj, gdyż stanowi sedno działu FAQ (Frequently Asked Questions - Często Zadawane Pytania). Jest jednym z najczęściej zadawanych pytań, jakie okazje mają gościć na tym forum. Niniejszy tekst ma za zadanie pomóc Tobie, użytkowniku, w odpowiedzi na to pytanie, jednak sam nie zawiera bezpośredniej odpowiedzi, a jedynie wskazówki, czym się kierować, przy podejmowaniu decyzji.

Określenie żądanych cech języka

Krok 1: Cel

Określenie celu jest podstawowym pytaniem, od którego należy rozpocząć wybór języka. Z bardzo dużym prawdopodobieństwem zaliczasz się do przynajmniej jednej z kategorii:

1. Chcesz się uczyć programowania z własnej, nieprzymuszonej woli.
2. Masz ochotę zrealizować określony projekt.
3. Interesują cię nowe technologie lub zagadnienia
4. Chciałbyś zaimponować kolegom, znajomym, wykładowcom.
5. Potrzebujesz się nauczyć programowania do szkoły, na studia, na egzamin, etc.

Jeśli nie zaliczasz się do 5 z wyżej wymienionych grup, polecam zapoznanie się z całą treścią porady. W przeciwnym wypadku, został Tobie prawdopodobnie narzucony język programowania oraz środowisko, a niejednokrotnie nawet i styl programowania. W takiej sytuacji raczej postaraj się zapoznać ze stawianymi wymaganiami, zamiast samemu podejmować decyzję. Oczywiście, jeśli mimo wszystko chcesz wybrać język programowania samemu, zapraszam do dalszej lektury.

Krok 2: Przeznaczenie

Języków programowania jest bardzo dużo. Ich zastosowanie jest również niebywale szerokie. Na poniższym plakacie możesz poznać najpopularniejsze z języków oraz czas ich opracowania:

Plakaty:

• O'Reilly - History Of Programming Languages (do stycznia 2004)
• Computer Languages History (uaktualniany)

Języki programowania - szeroko rozumiane - można podzielić na następujące kategorie:

1. skryptowe (np.: skrypty powłoki systemu operacyjnego)
2. obsługi stron internetowych - po stronie serwera (np.: PHP, JSP)
3. obsługi stron internetowych - po stronie klienta (np.: JavaScript, JScript, VBScript, ActionScript)
4. opisu dokumentów (np.: HTML, TeX)
5. opisu danych (np.: XML)
6. przetwarzania tekstu i danych (np.: AWK, Perl)
7. programowania baz danych (np.: PL/SQL)
8. ogólnego przeznaczenia (np.: C++, C#, Delphi, Java, Assembler)

Powyższy podział nie jest formalną kategoryzacją, ale orientacyjnym zestawieniem, głównie dla osób początkujących, które decydują się na wybór języka. Wiele języków ma bardzo podobną składnię (na przykład C++ oraz PHP). Jeśli po prostu chcesz tworzyć programy i powyższy podział nic Ci nie mówi, zapewne zainteresują Cię języki ogólnego przeznaczenia lub języki obsługi stron internetowych. Podjęcie określonej decyzji na tym etapie może narzucać dalszy wybór, więc - jeśli jeszcze nie podjąłeś decyzji - zapoznaj się z dalszą częścią tego opracowania.

Krok 3: Platforma

Jako platformę przyjmijmy ogół programowania systemowego oraz dodatkowego, wraz ze sprzętem, na których bazował będzie stworzony przez Ciebie program. Platformą może być sam sprzęt (np.: Assembler na procesory 8051), system operacyjny (większość języków ogólnego przeznaczenia), specjalne oprogramowanie tworzące 'maszynę wirtualną' (np.: Java), oprogramowanie dedykowane (języki skryptowe, języki obsługi stron internetowych, języki programowania baz danych), system operacyjny z określonymi dodatkowymi bibliotekami (np.: języki z rodziny .NET).

Możesz skupić się na określonym rozwiązaniu, na przykład wybierając programowanie wyłącznie pod systemy Windows lub pisanie skryptów pod powłoki dla systemów Linux, albo możesz skierować swoje działania w stronę rozwiązań przenośnych (crossplatform - wieloplatformowych) (np.: Java, języki opisu danych, języki obsługi stron internetowych), albo wręcz rozwiązań mobilnych (np.: Java - JME).

Krok 4: Środowisko programistyczne

O tym, jakie wybierzesz środowisko programistyczne, w dużej mierze zadecydują nie tylko twoje chęci, ale również zasobność portfela. Jeśli chcesz pisać skrypty dla aplikacji, musisz liczyć się z tym, że twoja platforma docelowa nie będzie darmowa. Tak samo jest w przypadku języków ogólnego przeznaczenia - środowisko programistyczne, kompilator oraz debugger mogą być kosztowne.

Jeśli chcesz się tylko pobawić w programowanie lub nauczyć i korzystać wyłącznie do własnych potrzeb, rozejrzyj się za darmowymi środowiskami, a nawet oprogramowaniem open-source. W przypadku tego segmentu rynku aplikacji, open-source nie koniecznie musi oznaczać oprogramowanie gorsze lub uboższe, a niejednokrotnie oznacza właśnie oprogramowanie bardziej popularne i dostępne. Warto przemyśleć taki wybór.

Wiele dużych korporacji również wydaje wersje darmowe swoich produktów. Często - choć nie zawsze - są one ograniczone pod względem funkcjonalności lub licencji, ale czy naprawdę potrzebujesz zaawansowanych modułów lub bibliotek, kiedy uczysz się podstaw? Sądzę, że nie. Jednak warto zwrócić uwagę na treść licencji: czy zezwala na wykorzystanie komercyjne lub rozpowszechnianie.

Pewne języki programowania mogą nie być dostępne pod niektóre platformy, lub nie mieć darmowych środowisk programistycznych. Wybierając narzędzie dostosowane dla swoich potrzeb, weź to pod uwagę.

Wybór na podstawie przedsięwzięcia

Krok 1: Wyznaczone zadanie

Często zdarza się tak, że zdecydowałeś już, co chcesz robić, a jedynym znakiem zapytania jest język programowania. Zanim zaczniejsz realizować zadanie, zastanów się, czy wybrane narzędzie jest dla ciebie najlepszym. Poniżej znajdziesz kilka porad, zastanów się nad każdą z nich:

1. Wybierz język, który jest podobny do czegoś, co znasz. Jeśli znasz doskonale język C, może lepiej będzie zrealizować projekt w C++ zamiast w Delphi, albo w PHP zamiast CGI - zależnie jaki projekt realizujesz.
2. Wybierz język, do którego środowisko jest popularne i dostępne - będziesz miał większą szansę, że ktoś odpowie na twoje pytania lub znajdziesz dla siebie odpowiednią publikację.
3. Wybierz język, do którego dostępne są biblioteki, przykłady lub moduły, mogące pomóc w realizacji zadania. Zwróć uwagę na ich dostępność, zgodność, poprawność działania i licencję.
4. Zastanów się, czy przy wykonaniu projektu nie będzie potrzebna dodatkowa nauka, której początkowo nie przewidziałeś. Jeśli znasz jakiś język z rodziny .NET, z bardzo dużym prawdopodobieństwem w innym języku .NET określone zadanie realizuje się w podobny lub taki sam sposób.
5. Wybierz język, który oszczędzi Ci pracy - po co pisać w assemblerze, skoro skrypt (*.bat) dla systemu Windows wykona zadanie równie dobrze, a jego kod będzie krótszy i mniej skomplikowany - co ułatwi ewentualną modyfikację.

Krok 2: Programowanie wspólnie z inną osobą

Gdy pisanie programu będzie wspierane fragmentami kodu, stworzonymi przez inną osobę, lub będzie ona współtworzyła program na bieżąco, warto zainteresować się trzema rozwiązaniami:

1. Wybrać wspólny język, który jedna z osób zna najlepiej.
2. Wybrać języki pozwalające na tworzenie bibliotek lub modułów i i wykorzystanie tych, stworzonych w innych językach.
3. Wybrać języki, które potrafią ze sobą współpracować (np.: PHP + JavaScript)

Powyższe rozwiązania mogą być przydatne nawet wtedy, gdy aplikację tworzy tylko jedna osoba. Pewne elementy łatwiej tworzyć w określonych językach i środowiskach, inne w innych.

Krok 3: Metodyka tworzenia oprogramowania

Jeśli już znasz jakieś języki programowania, może przywykłeś do określonej metodyki programowania. Jeśli jesteś początkującym, łatwiej będzie się Tobie dostosować do narzuconego podejścia, a możliwości są następujące:

1. Programowanie liniowe
2. Programowanie proceduralne
3. Programowanie stanowe
4. Programowanie funkcyjne
5. Programowanie deklaratywne
6. Programowanie strukturalne
7. Programowanie obiektowe
8. Programowanie aspektowe
9. Programowanie logiczne
10. Programowanie generyczne
11. Programowanie intencyjne
12. Programowanie ekstremalne
13. Programowanie zdarzeniowe
14. Programowanie agentowe
15. Programowanie wieloparadygmetowe

Określone języki programowania nie zezwalają lub po prostu nie dają możliwości użycia niektórych z powyższych podejść, faworyzując inne. Ucząc się kolejnego języka, zwróć uwagę, czy nowy język programowania wspiera podejście, do którego jesteś przyzwyczajony.

Propozycja dla początkujących

Jeśli, mimo przeczytania powyższego tekstu, nie wiesz co wybrać, programowanie wciąż kojarzy Ci się wyłącznie z tworzeniem plików wykonywalnych, a pojęcie metodyka jest Ci całkowicie obce, w tym artykule znajdziesz wskazówki, jak możesz zacząć. Ponieważ podejście do tego tematu jest całkowicie subiektywne, należy je traktować wyłącznie jako propozycję dla początkujących.

Krok 1: Zrozumienie idei programowania

Początek przygody z programowaniem warto rozpocząć od wysokopoziomowego programowania w języku ogólnego przeznaczenia (na przykład C/C++, C#, Java czy Delphi) z wykorzystaniem środowiska RAD (Rapid Application Development). Z jednej strony, łatwość skomponowania aplikacji z gotowych komponentów i kontrolek pozwala na szybkie osiąganie widocznych efektów i nie zniechęca. Z drugiej, podstawowym na tym etapie nie jest wcale poznanie dostępnych komponentów i ich właściwości, ale zrozumienie budowy programu komputerowego, jego zadań oraz sposobów opisu jego działania. Celem jest zrozumienie takich konstrukcji jak pętle, warunki, funkcje czy wykorzystanie zmiennych i stałych. Dlatego też niepolecanym jest rozpoczynanie nauki od języków bez ścisłego typowania (PHP, języki skryptowe) - trudniej przyzwyczaić się potem do "ograniczeń" innych języków.

Po pierwsze, naucz się pisać programy Hello world!. Są to proste aplikacje, których jedynym zadaniem jest pokazanie użytkownikowi napisu o określonej treści. Musisz zrozumieć, że cztery podstawowe funkcje programu komputerowego to:

1. wypisanie danych na urządzenie wyjściowe (ekran, drukarka, etc),
2. wczytanie danych z urządzenia wejściowego (klawiatura, myszką),
3. prowadzenie obliczeń,
4. obsługa urządzeń.

Program Hello world! pokaże Ci, jak wykonuje się pierwszą z nich.

Po drugie, sięgaj do kursów - nie jesteś jedyną osobą, która uczyła się danego języka programowania. Na pewno znajdziesz opis krok po kroku, jak zacząć programować; zapoznaj się z językiem i poczytaj o nim, zanim zaczniesz o niego pytać innych.

Po trzecie, znajdź i poznaj dokumentację. To chyba najważniejsze i najtrudniejsze zadanie w nauce programowania. Nie da się programować, nie znając dostępnych procedur czy komponentów. Często dokumentację znajdziesz w samym środowisku programowania lub instalowaną razem z kompilatorem, czasem będziesz musiał pobrać ją z internetu. Naucz się z niej korzystać sprawnie.

Krok 2: Zrozumienie działania systemu

Z czasem zaczniesz się zastanawiać dlaczego coś działa tak, a nie inaczej, albo jak wykonać jakieś zadanie. Na tym etapie nie tylko dokumentacja do języka programowania może być przydatna, ale również opisy architektury komputerów czy systemu operacyjnego. Typowymi problemami na tym etapie mogą być na przykład zaobserwowanie niedokładności obliczeń na liczbach rzeczywistych (zmiennoprzecinkowych) czy zbyt małe rozmiary typów zmiennych.

Zamiast zakładać, że tak po prostu jest, dowiedz się dlaczego. Może znajdziesz opis w dokumentacji do języka programowania, może w odpowiedzi na jakimś forum, a może na Google.

Krok 3: Specjalizacja zadań

W pewnym momencie dostrzeżesz, że w tematach zadań, które starasz się realizować pojawiają się pewne standardy pokrewne (z przechowywaniem danych wiążą się między innymi języki zapytań SQL lub dokumenty XML; z generowaniem stron internetowych PHP czy JSP, a z ich prezentacją HTML czy Java Script). Zacznij z nich korzystać: nie dość, że ułatwią realizację Twojego zadania, to jeszcze poszerzą Twoją wiedzę.

Cóż z tego, że jest to inny język? Skoro wykonałeś dwa powyższe kroki, znasz mechanizmy i ideę działania komputerów oraz programowania - pozostaje tylko poznać podejście do zagadnienia oraz polecenia nowego języka. W pewnym momencie dojdziesz do wniosku, że języki tworzą pewne rodziny o podobnej składni lub z dostępnymi tymi samymi funkcjami, a tylko odmiennym zastosowaniu.

Krok 4: Poznanie teorii i doskonalenie

Ostatni krok jest niezbędny do opanowania programowania, a jednocześnie bardzo często pomijany przez osoby uczące się samodzielnie.

Każda dziedzina posiada podstawy teoretyczne. Tak samo dziedzina informatyki, jaką jest programowanie - w skład teorii wchodzi nie tylko wykorzystanie języka, nomenklatura (wykorzystywane pojęcia i terminy), ale i projektowanie aplikacji. Tymi pierwszymi zagadnieniami zajmuje się algorytmika, ostatnimi z kolei się dział zwany inżynierią programowania.

Algorytmika pozwala znaleźć dopracowane rozwiązania typowych problemów programistycznych lub matematycznych, w tym sortowania, szukania ekstremów funkcji, synchronizacji zadań. Znajomość kilku języków programowania nie oznacza, że wszystko, co da się napisać, Ty potrafisz stworzyć w sposób optymalny. Warto poznać dostępną literaturę i rozwiązania proponowane przez innych.

Inżynieria oprogramowania definiuje sposoby modelowania i opisu pracy aplikacji, sposoby opisu danych, a nawet interakcji z systemem. Poznanie tej dziedziny daje możliwość szerszego spojrzenia na problem, jego analizy z różnych perspektyw, a także ułatwia komunikację z innymi osobami.

Cechy popularnych języków programowania

Języki ogólnego przeznaczenia

Assembler

Kompilatory i środowiska

• NASM (DOS, Windows, Linux)
• FASM (DOS, Windows, Linux, Unix libc, MenuetOS)
• MASM32 (DOS, Windows)
• TASM (DOS, Windows)
• ASM'51 dla Linux (Linux: μC 8051)
• MacroAssembler 8051 dla DOS (DOS: μC 8051)

Metodologie

1. Najpopularniejsze: liniowa, proceduralna
2. Niedostępne: funkcyjna, deklaratywna, generyczna, zdarzeniowa, agentowa

Wsparcie programowania multimediów

• Grafika 2D:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Grafika 3D:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Dźwięk:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Filmy:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Kontrolery gier:
• liczne biblioteki dodatkowe

Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych

• Możliwe
• Wygodne
• Zalecane
• Popularne i szeroko propagowane
• Popularne programowanie sterowników sprzętowych i mikrokomputerów

Komentarze

• Często nauczany
• Trudny do nauki podstaw programowania
• Łatwy do nauki podstaw architektury komputerów
• Dobrze napisany program może działać bardzo szybko i mieć małe rozmiary
• Kod jest na ogół obszerny i mniej czytelny niż kod języków wyższego poziomu
• Istnieje możliwość odtworzenia każdego kodu maszynowego do kodu assemblera
• W innych językach istnieje możliwość tworzenia wstawek kodu assemblera
• Ponieważ programy pisane w assemblerach, dedykowanych systemom operacyjnym komputerów osobistych, bazują bezpośrendnio na rozkazach procesora i funkcjach systemu operacyjnego, możliwe jest wykorzystanie bibliotek tworzonych dla innych języków, na przykład do obsługi multimediów
• Popularny

Pascal, ObjectPascal

Kompilatory i środowiska

• [Borland] Pascal (DOS, Windows)
• FreePascal (DOS, Windows, Linux, FreeBSD, Mac OS classic, Mac OS X/Darwin, OS/2, Netware classic, Netware libc, MorphOS, SkyOS)

Metodologie:

• Najpopularniejsze: liniowa, proceduralna, strukturalna
• Niedostępne: logiczna, deklaratywna, generyczna, zdarzeniowa, agentowa

Wsparcie programowania multimediów

• Grafika 2D:
• [Borland] (DOS) BGI
• [Borland] (Windows) OWL
• Grafika 3D:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Dźwięk:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Filmy:
• brak
• Kontrolery gier:
• liczne biblioteki dodatkowe

Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych

• Możliwe
• Niewygodne
• Mało popularne

Komentarze

• Często nauczany
• Łatwy do nauki podstaw
• Popularny

Delphi, Delphi .NET

Kompilatory i środowiska

• [Borland] Delphi (Windows)
• [Borland] Kylix (Linux)
• Lazarus oparty na kompilatorze FreePascal - wykorzystanie środowiska Lazarus pozwala wprowadzić do użycia metodologię zdarzeniową i agentową, przez co programowanie w nim jest bliższe Delphi niż ObjectPascal

Metodologie

• Najpopularniejsze: proceduralna, obiektowa, zdarzeniowa, agentowa
• Niedostępne: Logiczna, deklaratywna, generyczna

Wsparcie programowania multimediów

• Grafika 2D:
• [Borland] VCL
• liczne biblioteki dodatkowe
• Grafika 3D:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Dźwięk:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Filmy:
• liczne biblioteki dodatkowe
• Kontrolery gier:
• liczne biblioteki dodatkowe

Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych

• Nie możliwe

Komentarze

• W niektórych wersjach obsługuje platformę .NET
• Wiele nagłówków bibliotek dodatkowych musi być przepisanych spacjalnie dla Delphi, przez co często najnowsze wersje bibliotek nie są szybko dostępne
• Często nauczany
• Łatwy do nauki podstaw
• Łatwy w użyciu
• Środowiska są narzędziami RAD
• Popularny

C/C++

Kompilatory i środowiska

• Microsoft Visual C++ Toolkit (Windows), Microsoft Visual C++ (Windows) (również jako składnik Visual Studio 2008, darmowe w wersji Express Edition)
• GNU Compiler Collection [gcc] (Windows, DOS, Unix, Linux, FreeBSD, OS/2, ELF, ...) - zawiera w sobie g++
• [Borland] C++ Builder (Windows), Borland BuilderX (Windows, Linux, Solaris)
• Bloodshed Dev C++ - oparty na gcc
• Intel C++ Compiler (Windows, Linux, embedded)
• Macintosh Programmer's Workshop (MacOS)
• LCC (Windows)

Metodologie

- najpopularniejsze: programowanie proceduralne, programowanie obiektowe, programowanie zdarzeniowe, programowanie generyczne (poprzez wzorce)
- dostępna z wykorzystaniem zewnętrznych bibliotek: programowanie aspektowe, programowanie agentowe
- niedostępne: programowanie deklaratywne, programowanie logiczne

Zastosowania

- programowanie gui

• [Borland] VCL

- programowanie aplikacji sieciowych
- programowanie gier

• [Microsoft] DirectX

- analiza gramatyczna (parsing)
- obliczenia naukowe, numeryczne, symulacje
- programowania multimediów:

• grafiki 2D
• [DJGPP]Allegro
• [Microsoft] DirectDraw
• grafiki 3D
• [Microsoft] Direct3D
• [SGI] OpenGL
• GLUT
• muzyki i dźwięku
• [Microsoft] DirectSound, DirectMusic
• OpenAL
• ALUT
• [Creative] EAX
• ALSA

- programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych

• Możliwe
• Wygodne
• Zalecane
• Popularne i szeroko propagowane (często we współpracy z assemblerem)
• Popularne programowanie sterowników sprzętowych i mikrokomputerów

Komentarze

• W niektórych wersjach obsługuje platformę .NET
• Wiele nagłówków bibliotek jest początkowo pisanych dla C/C++, przez co są bardzo szybko dostępne.
• W dużej mierze programowanie systemów Linux/Unix opiera się na języku C, podobnie jak WinAPI (które można oczywiście wykorzystać w wielu językach, na przykład w Delphi)
• Bardzo często nauczany
• Łatwy do nauki podstaw
• Łatwy w użyciu
• W większości środowiska są narzędziami RAD
• Popularny

C#

(zalążek)

Kompilatory i środowiska

• Csc darmowy kompilator sterowany z wiersza poleceń, dostępny po zainstalowaniu Microsoft .NET Framework
• Microsoft Visual C# (Windows) (również jako składnik Visual Studio 2008, darmowe w wersji Express Edition)
• Borland C# Builder (w pakiecie Developer Studio 2006 lub Delphi 2005)
• SharpDevelop - open-sourcowe IDE na platformę .NET
• MonoDevelop - open-sourcowe IDE na platformę Mono (stworzony na podstawie SharpDevelop)

Wsparcie programowania multimediów

• Grafika 2D:
• Managed DirectX
• liczne biblioteki dodatkowe
• Grafika 3D:
• Managed DirectX
• OpenGL
• liczne biblioteki dodatkowe
• Dźwięk:
• Managed DirectX
• liczne biblioteki dodatkowe
• Filmy:
• Managed DirectX
• liczne biblioteki dodatkowe
• Kontrolery gier:
• Managed DirectX
• liczbe biblioteki dodatkowe

- programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych:

• Niemożliwe tworzenie systemów operacyjnych (aczkolwiek ciekawostkę stanowi system Microsoft Singularity, w większości tworzony w C#)

Komentarze

• Przeznaczony do pisania pod platformą .NET i w jej obrębie całkowicie przenośny
• Dostępne środowiska są narzędziami RAD
• Coraz bardziej popularny
• Bardzo dobrze wyposażona biblioteka standardowa (przestrzeń nazw System)

Java

Kompilatory i środowiska

• Sun Java 2 Platform (Windows, Linux, Solaris)
• GNU Compiler Collection [gcc] (Windows, DOS, Unix, Linux, FreeBSD, OS/2, ELF, ...) - zawiera w sobie gcj
• Oracle JDeveloper (wymagana maszyna wirtualna Javy)
• NetBeans IDE (Windows, Linux, Mac OS X, Solaris)
• Eclipse (wymagana maszyna wirtualna Javy)

Metodologie

• Najpopularniejsze: obiektowa, zdarzeniowa; od wersji 5: deklaratywna, generyczna
• Niedostępne: liniowa, logiczna

Wsparcie programowania multimediów

• Grafika 2D:
• wbudowane w środowisko
• AWT
• JFC/Swing
• Java2D
• liczne biblioteki dodatkowe
• Grafika 3D:
• wbudowane w środowisko
• Java3D
• Java OpenGL
• Xith3D
• liczne biblioteki dodatkowe
• Dźwięk:
• wbudowane w środowisko
• Java Media Framework
• liczne biblioteki dodatkowe
• Filmy:
• Java Media Framework
• Kontrolery gier:
• JInput
• liczne biblioteki dodatkowe

Programowanie systemów operacyjnych i urządzeń peryferyjnych

• Tworzenie systemów operacyjnych jest możliwe, ale część kodu musi być w innym języku, np. JNode
• Bardzo popularne programowanie urządzeń mobilnych (w tym telefonów komórkowych)
• Popularne programowanie urządzeń o ograniczonych zasobach, w tym sterowników np. AGD

Wsparcie dla aplikacji sieciowych

• Specyfikacja EE (Enterprise Edition) przeznaczona do tworzenia aplikacji sieciowych
• Dużo dobrych i rozbudowanych frameworków sieciowych; najpopularniejsze:
• Apache Struts
• Spring Framework

Komentarze

• Często nauczany
• Bardzo popularny
• Aplikacje, dedykowane pod maszynę wirtualną, bez ponownej kompilacji uruchamiają się na każdym systemie z zainstalowaną maszyną wirtualną Javy
• Programy w trybie maszyny wirtualnej uruchamiają się wolniej niż programy kompilowane pod specyficzny system
• Od wersji 6 posiada wsparcie dla języków skryptowych (Ruby, Java Script, Perl itp.)
• Maszyna wirtualna Javy zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa, pozwala dokładnie określić przywileje aplikacji
• W niektórych wersjach obsługuje platformę .NET

Python

Kompilatory/interpretery

- CPython (DOS, Windows, Unix)
- MacPython (MacOS X)
- ActivePython (Windows, Unix, MacOS)
- Jython (Java Virtal Machine)
- IronPython (.NET/Mono)
- na urządzenia przenośne: Palm OS, Psion, Sharp Zaurus, Symian OS series 60, Windows CE (Pocket PC), dostępne na oficjalnej stronie Python Software Fundation.
- ponadto z oficjalnej strony Python Software Fundation można pobrać wersje dla kilkunastu innych platform, m. in. PlayStation.

Metodologie

- najpopularniejsze:

• programowanie obiektowe,
• programowanie strukturalne,
• programowanie funkcyjne
• programowanie zdarzeniowe,
• programowanie generyczne,

- popularne, dostępne przez zewnętrzne biblioteki:

• programowanie aspektowe,
• programowanie agentowe,

- niepopularne:

• programowanie logiczne,
• programowanie z ograniczeniami,
• programowanie stanowe

- niedostępne:

• programowanie deklaratywne

Najczęstsze zastosowania

- programowanie gui
- programowanie stron internetowych oraz aplikacji sieciowych
- programowanie gier
- analiza gramatyczna (parsing)
- obliczenia naukowe, numeryczne, symulacje
- język skryptowy osadzony m. in. w GIMP, Vim, Blender, Maya. Więcej aplikacji...
- programowania multimediów:

• grafiki 2D
• grafiki 3D: PyOpenGL, PySDL, PyGame, PyQt4
• muzyki i dźwięku

- programowanie urządzeń peryferyjnych:

• możliwość oprogramowania mikrokontrolerów (np. PyMite) oraz niektórych urządzeń zewnętrznych z wbudowanym interpreterem. Istnieje też możliwość oprogramowania sterowników przy wykorzystaniu modułów napisanych w C. Jednak żadne z tych zastosowań nie jest popularne.

Komentarze

- niektóre wersje potrafią działać na platformach .NET (IronPython), Java Virtual Machine (Jython), Parrot, PyPy
- bardzo czytelny (konstrukcje zbliżone do pisanego języka angielskiego) i łatwy do nauki podstaw programowania
- umożliwia wydajne tworzenie oprogramowania
- zawiera dużą bibliotekę modułów
- zalecany jako język do tworzenia prototypów (możliwość szybkiego stworzenia działającego oprogramowania)
- umożliwia łatwą współpracę z modułami napisanymi w C/C++ (m. in. CPython), dzięki czemu może być wykorzystywany również w systemach wymagających dużej wydajności (pomimo, że program wykonywany jest na maszynie wirtualnej)
- zapewnia dużą przenośność
- łatwy w osadzaniu w większych aplikacjach jako język skryptowy

Języki do obsługi stron internetowych - po stronie serwera

PHP: Hypertext Preprocessor

Środowiska

• Serwer HTTP (np. Apache, Microsoft IIS lub inny) ze skonfigurowanym silnikiem PHP
• Zend Studio - IDE dla Windows, Linux, Macintosh
• WinBinder - tworzenie aplikacji z GUI dla Windows

Metodologie

• Najpopularniejsze: proceduralna, strukturalna, obiektowa
• Niedostępne: zdarzeniowa

Wsparcie programowania technologii

• Grafika 2D:
• PHP GD
• PHP Smarty
• PHP-GTK
• Bazy danych:
• ogólna biblioteka PDO
• liczne biblioteki dedykowane konkretnym systemom bazodanowym
• Usługi sieciowe:
• liczne biblioteki dedykowane usługom

Programowanie urządzeń peryferyjnych

• Możliwe generowanie stron dostępnych przez urządzenia przenośne i mobilne (na przykład stron WAP)

Komentarze

• Darmowy silnik rozpowszechniany na zasadach Open-Source
• Przejrzysta i łatwa do opanowania składnia z rodziny języków "C-podobnych"
• Bardzo popularny, jako język bazowy, do tworzenia dynamicznych serwisów www
• Posiada szerokie wsparcie komunikacji z serwerami baz danych i usług sieciowych

Języki opisu oraz przetwarzania tekstu i danych

Regex (wyrażenia regularne)

Kompilatory/interpretery

• mini język osadzany w wielu innych językach i programach m. in. edytorach tekstu (np. VIM, EditPlus), narzędziach systemowych (np. grep, find, sed)

Metodologie

• Najpopularniejsze: deklaratywna

Komentarze

• Występuje w wielu odmianach m. in. Unix, POSIX, Emacs i Perl
• Składnia Perl jest jedną z najbardziej rozbudowanych i czytelnych, z tego względu jest stosowana (czasem z niewielkimi zmianami) w wielu językach programowania (m. in. PHP, Python, C#), stąd często są określane mianem PCRE (ang. Perl Compatible Regular Expressions).

XSL (XHTML, XSLT, XSL, XPath, XQuery, XSQL)

Kompilatory/interpretery

• dostępne poprzez biblioteki języków programowania, m. in. w Perl, Python, C, PHP
• osadzone w przeglądarkach internetowych (XHTML, XSLT, XPath, XSL-FO)
• dostępne poprzez biblioteki serwerów baz danych lub środowisk je obsługujących (XQuery, XSQL
• samodzielne procesory:
• Apache FOP,
• Apache Xalan,
• Sablotron,
• Saxon

Metodologie

• deklaratywna,
• funkcyjna

Komentarze:

• Wszystkie języki z tej grupy mają składnię zgodną ze standardem XML (n.p.: XSL-FO) lub są wykorzystywane poprzez zagnieżdżanie ich instrukcji wewnątrz zapisu zgodnego z XML (n.p.: XSQL - język SQL osadzony w dokumencie zgodnym z XML).
• Zależnie od konkretnego języka opisu, mogą służyć do akwizycji (XQuery, XSQL), przechowywania (czysta postać XML), prezentacji (XHTML) i transformacji (XSL, XSLT) lub nawigacji (XPath) w treści lub danych.